Vapur Çanakkale Boğazı'nı geçerken Selenga güverteye çıktı.
Su hızlı akıyordu. Mavi değildi — yeşile çalan koyu bir renk.
“Bu boğaz neden önemli?” diye sordu babasına.
“Çünkü iki denizi birbirine bağlıyor. Karadeniz ve Akdeniz. Kim bu boğaza hakim olursa deniz ticaretine hakim olur.”
“Bu yüzden mi savaş oldu?”
“Bu yüzden. Ve daha birçok yüzden.”
Şehitlik
Gemiyle karşıya geçtiler.
Gelibolu Yarımadası. Çam ormanları. Tepeler.
Ve mezarlıklar. Çok mezarlık.
Selenga içeri girdi.
Taş. Beyaz. Sıra sıra.
Her taşın üstünde bir isim. Bir tarih. Bir yaş.
Selenga eğildi bir taşın önüne.
“Mehmet. 19 yaşında.”
19 yaşında.
Selenga ne hissetti bilmiyordu tam. Ağlamak mı? Susma mı? İkisi de değil. Bir şeyler ama kelimesi yoktu.
Anafartalar
Rehber anlattı.
"1915 yılı. Birinci Dünya Savaşı sürüyor. İngiliz ve Fransız kuvvetleri İstanbul'a ulaşmak için bu yarımadaya çıkarma yaptı."
“Neden İstanbul?”
“Çünkü Osmanlı Almanya ile aynı safta. Onu savaştan çıkarmak istiyorlar.”
“Sonra ne oldu?”
“Sekiz ay süren çetin bir savaş. Çok kayıp verildi. Her iki taraftan.”
“Kazanan kim oldu?”
“Osmanlı kuvvetleri yarımadayı savundu ve düşmanı geri püskürttü. Ama çok ağır bedel ödendi.”
Mustafa Kemal
“Savaşta kimler vardı?” diye sordu Selenga.
“Binlerce asker. Ama bir isim öne çıktı. Mustafa Kemal.”
“Kim o?”
"Genç bir komutan. 57. Alay'a komuta ediyordu. Kritik bir anda askerlere 'Ben size taarruz emretmiyorum. Ölmeyi emrediyorum' dedi."
Selenga durdu.
“Ölmeyi emretti mi?”
“Bir savaş anı bu. O sözün anlamı şuydu: burayı tutmazsak her şey kaybedilir. Ve o askerler tuttular.”
Selenga düşündü.
“O Mustafa Kemal sonradan Atatürk mü oldu?”
“Oldu.”
Anzak Anıtı
Avustralya ve Yeni Zelanda askerlerinin de mezarları vardı burada.
“Onlar neden geldi buraya?” diye sordu Selenga.
“İngiliz İmparatorluğu adına savaştılar.”
“Öldüler mi?”
"Çok kayıp verdiler. Her yıl 25 Nisan'da Avustralya ve Yeni Zelanda'da Anzak Günü kutlanır. Bu topraklarda şehit düşenleri anarlar."
Bir anıt vardı. Türkçe ve İngilizce yazı.
Selenga okudu.
Düşman askerlerine da saygı.
“Savaşta düşman olan insanlar şimdi aynı toprakta uyuyor” dedi Selenga.
“Ve birbirlerine saygı duyuluyor.”
“Savaşın sonu hep böyle mi oluyor?”
“Bazen. Ve olduğunda en güzeli bu.”
Bu Hikayeden Ne Öğrendik?
1. Çanakkale Savaşı, 1915 yılında Birinci Dünya Savaşı sırasında Gelibolu Yarımadası'nda yaşanmıştır. 2. İngiliz, Fransız, Avustralya ve Yeni Zelanda kuvvetleri Osmanlı savunmasını aşamayarak geri çekilmek zorunda kalmıştır. 3. Mustafa Kemal (Atatürk), bu savaşta önemli bir komutan olarak öne çıkmıştır. 4. Her iki taraftan çok sayıda asker hayatını kaybetmiştir — Çanakkale hem Türkler hem Anzaklar için derin bir anlam taşır. 5. Savaşın ardından yıllar geçse de saygı ve anma devam etmektedir.
Aile İçin Konuşma Soruları
1. Mezarlıkta bir taşın önünde dururken ne hissettin? 2. Savaş olmadan sorunlar nasıl çözülebilir? 3. “Geçmişi hatırlamak” neden önemli?