Akşehir'in sokaklarında bir eşek heykeli vardı.
Üstünde adam oturuyordu. Ama ters. Eşeğin kuyruğuna bakarak.
Selenga durdu.
“Bu neden ters biniyor?”
Annesi güldü. “Nasreddin Hoca.”
“Kim o?”
“Gel anlatalım.”
Hoca Kim?
Müzeye girdiler.
Duvarda resimler. Fıkralar. Çizimler.
"Nasreddin Hoca, 13. yüzyılda Akşehir'de yaşamış gerçek bir insan“ dedi müze görevlisi. ”Hem dini eğitim almış hem de çok zeki, alaycı biri."
“Fıkraları gerçek mi?”
“Bir kısmı yaşadığı dönemden, bir kısmı sonra eklenmiş. 800 yıl boyunca anlatılmış anlatılmış, büyümüş.”
“Neden bu kadar sevildi?”
“Çünkü güçlüye gülerdi. Saçmalamış kadıya gülerdi. Kendine bile gülerdi. Ama gülerken bir şey söylerdi.”
Fıkralar
Selenga duvardaki fıkraları okudu.
Birinde Hoca gece feneri tutarak yürüyordu. Biri sordu: “Hoca, gündüz körler gibi gezersin, geceleri neden fener tutarsın?” Hoca dedi: “Karanlıkta benim görmem için değil, körce gelip bana çarpmaman için.”
Selenga güldü.
“Bu hem komik hem akıllı.”
“İşte bu” dedi görevli. “Fıkra seni hem güldürür hem düşündürür.”
Başka bir fıkra: Hoca eşeğiyle yolda giderken ters biniyordu. Biri sordu: “Hoca neden ters biniyorsun?” Hoca dedi: “Kim söyledi ters benim? Belki eşek ters duruyor.”
Selenga güldü tekrar.
“Bazen bakış açısı değişince her şey değişiyor.”
Dünya'2a Yayıldı
"Nasreddin Hoca sadece Türkiye'de mi biliniyor?" diye sordu Selenga.
“Hayır. Bütün dünyada. Türk dünyasında Nasreddin Hoca. Araplarda Cuhâ. Uygurlarda Nasırdin Apendi. İranlılarda Molla Nasreddin. Hepsi aynı karakter.”
“Nasıl yayıldı?”
“Ticaret yollarıyla. Seyahatler yoluyla. İnsanlar fıkraları anlatarak taşıdı.”
“Fıkra da taşınır mı?”
“En kolay taşınan şeydir fıkra. Kağıt bile gerekmez. Dil yeterli.”
Türbe
Hoca'nın türbesine gittiler.
Küçük. Alçakgönüllü.
Ama kapısında kilit vardı. Büyük, eski bir kilit.
Ama kapı açıktı.
Selenga baktı.
Kilidi olan kapı. Ama açık.
“Bu neden?” diye sordu.
Görevli güldü. "Hoca'nın şakası. Kilidi var ama kapı yok. Ya da kapı var ama kilit işe yaramıyor. Kim ne anlarsa anlasın."
Selenga güldü.
800 yıl önce ölmüş bir adam hala şaka yapıyordu.
Bu Hikayeden Ne Öğrendik?
1. Nasreddin Hoca, 13. yüzyılda Akşehir'de yaşamış tarihi bir kişiliktir; fıkraları yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılmaktadır. 2. Hoca fıkraları sadece güldürmez — içlerinde sosyal eleştiri, bilgelik ve felsefi sorular barındırır. 3. Nasreddin Hoca figürü, Türk dünyasından Orta Asya'ya, Balkanlar'dan Arap dünyasına kadar pek çok kültürde tanınmaktadır. 4. Sözlü gelenek, fıkralar aracılığıyla toplumların ortak belleğini oluşturur. 5. Gülmek ve düşünmek birbirini dışlamaz — en iyi mizah düşündürendir.
Aile İçin Konuşma Soruları
1. En çok hangi Nasreddin Hoca fıkrasını seviyorsun? Neden? 2. “Hem güldüren hem düşündüren” bir fıkra anlatabilir misin? 3. Kapısı açık ama kilidi olan türbe sana ne anlattı?